|
ایران در سال بزرگداشت
مولانا |
 |
|
محمدمهدی مولايی: گفتگو با دكتر علیاصغر محمدخانی، دبیر شورای
گسترش زبان و ادبیات فارسی در مورد برنامههای
ایران در مورد مولانا در سال بزرگداشت مولانا |
|
 |
|
به لب بگو مولانا به
دل بگویاهو! |
 |
|
عباس حسیننژاد: اعلام بزرگداشت هشتصد سالگی تولد مولانا ما را
بر آن داشت که ویژهنامهای منتشر کنیم.
شنبه هشتم مهر که در تقویمها در مقابلش
«روز بزرگداشت مولانا» نوشتهاند، بهانه
انتشار ویژهنامه شد. |
|
|
|
|
|
|
|
مولانا، از بلخ تا
قونیه |
 |
|
نينا جمشيد نژاد: جلالالدین محمد بلخی هشتصد سال پیش در شهر بلخ
متولد شد. به سن نوجوانی نرسیدهبود که پدرش
سلطان العلما ـ به دلیل رنجش از پادشاه وقت
دست زن و بچهاش را گرفت و از بلخ خارج شد. |
|
|
|
کتابهای مولانا |
 |
|
فاطمه
انتصاری: جلالالدین مولوی دارای دو اثر به نظم و سه اثر
به شعر است. آثار مولانا عبارتند از:
مثنوی معنوی، دیوان شمس یا دیوان کبیر،
مکاتیب، فیه ما فیه و مجالس سبعه
|
|
|
|
|
|
|
|
مولانا و جهان بینیها |
 |
|
رضا ط.ساکی: معرفی کتاب مولوی و جهان بینیها از مرحوم
محمدتقی جعفری. این اثر که در سال پنجاه و هفت
نوشته شده به تازگی توسط موسسه تدوین و نشر
آثار علامه جعفری به بازار کتاب عرضه شده است. |
|
|
|
کتابشناسی مولانا |
 |
|
هفتسنگ:
ليست
کتابهای منتشرشده درمورد مولانا
درسالهای گذشته: مثنوی زبان معرفت،
داستانهایی از مثنوی، در کوچههای
قونیه، خندمینتر افسانه |
|
|
|
|
|
|
|
حدیث بیزبانان، « بشنو
این نی» |
 |
|
محمدرضا زمان احمدی: در این فرصت، کوشش شده است اهمیت شنیدن با
رویکردی عرفانی بررسی شود، با تکیه بر این که
زمینههای ادب شنیدن چگونه در انسان آماده
میشود. |
|
|
|
مولانا و دنیا
|
 |
|
رضا ط.ساکی: هر چند نزد عامه دنیا همواره تعبیر به عناصر
مادی، لوازم زندگی و از این دست میشود
اما دنیا در عرفان و حکمت و تصوف معنایی
غیر از این دارد. |
|
|
|
|
|
|
|
چند حکایت طنز از مثنوی |
 |
|
اسماعيل امينی: اصرار استاد بر بیماری خود و گریز و لجاجت او در
برابر واقعیت، طنز را تعمیق بخشیده است.
شوخطبعی مولانا در آنجا که از زبان استاد در
حضور مادران، فرزندان آنها را مادر غر
میخواند از نکات جالب این حکایت است. |
|
|
|
نگاه طنازانه مولانا
به هستی |
 |
|
بابک مريخی: اسماعیل امینی به تازگی پژوهشی در مورد جلوههای
طنز در مثنوی معنوی را در قالب کتابی با
عنوان خندمینتر افسانه منتشر کرده است.
به بهانه انتشار این کتاب با امینی در
مورد طنز در آثار مولانا به گفتگو نشستیم.
|
|
|
|
|
|
|
|
مولانا در برابر خوبان
دیگر |
 |
|
امیر حسین پندار: حافظ، سعدی، مولانا، فردوسی و نظامی را نمیتوان
با هم قیاس کرد. ما فقط میتوانیم ویژگیهای
هر کدام را کنار یکدیگر قرار دهیم. باقی قضایا
با هر کسی است که با متن روبروست. |
|
|
|
قیل و قالی با شور
مولانا |
 |
|
سعيد کيايی: نظر مولانا بر شعر و شاعری ناگفته پیداست. با
این احوال او دو اثر منظوم دارد. یکی
مثنوی معنوی و دیگر کلیات شمس. که هر چه
بخواهد خود را از شعر جدا کند، به دلیل
وجود این دو اثر نمی تواند. |
|
|
|
|
|
|
|
موسیقی و جایگاه آن نزد
مولانا |
 |
|
مصطفی عليزاده: وی هم در موسیقی علمی تبحر داشته و هم در موسیقی
عملی. او به خوبی وزن شناسی را می دانسته و
نوازنده چیره دست «رباب» نیز بوده است.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
مولانا در وبلاگستان فارسی |
 |
|
شقایق مرادی: نگاهی به وبلاگهای شرح مثنوی، معرفی منابع برای
مثنویمعنوی مولانا، رندانبلاکش، عارفانه با
شاعران، مولانا برای همیشه و افکار مولانا و
نتايج آمارهايی در مورد جستجوی مولانا در
اينترنت |
|
|
|
آنچه يافت مینشود،
آنم آرزوست |
 |
|
بابک مريخی: هر چند به تازگی چند پایگاه اینترنتی فارسی به
طور اختصاصی در مورد مولانا شروع به
کارکردهاند اما هنوز حجم محتوای تولید
شده در مورد مولانا به زبان فارسی در
اینترنت قابل توجه نیست. |
|
|
|
|
|
|
رومیگرافی |
 |
|
منصور نصيری: طرحهای منصور نصیری از آثار مولانا - تلفیق
اشعار مولانا و عکاسی اشیا
هر جنس سوی جنسش زنجير همی درد / هم جنس کيم
کاينجا در دام گرفتارم |
|
|
|
تایپوگرافی مولانا |
 |
|
هفتسنگ: دو سال پيش توسط گروه گرافیک رنگ پنجم، موسسه
توسعه هنرهای تجسمی، کانون انفورماتیک،
نشر چشمه و انتشارات یساولی مسابقه
تایپوگرافی مولانا برگزار شد. |
|
|
|
|
|
|
|
|
سماع در قونیه |
 |
|
هفتسنگ: مراسم سماع که احکام خاص خودش را دارد همه ساله
در قونيه در کشور ترکيه برگزار میشود. در
ادامه تصاویر منصور نصیری از مراسم سماع
در شهر قونیه را میبينيد. |
|
|
|
|
|
|
جمله معشوقست و عاشق پردهای |
 |
|
مهدی اسماعيلنژاد: با پيرمرد نجوا میکرد... کوزه چشم حريصان پر
نشد/ تا صدف قانع نشد پر در نشد... مولوی
تقديرگرا بود نه!؟ غذا را آورده بودند و ماهور
پر اشتها مشغول شده بود زير سيگاری داشت کم کم
پر میشد. |
|
|
|
مولوی و شامپاینهای روی میز |
 |
|
افشین داورپناه: شنیدم که زیدی در جایی، خوشآمد غربیها از
مولانا را دلیلی بر تائید حقانیت اسلام
خوانده بود و اینکه آنها بالاخره به این
مهم پی بردند که باید به معنویت و آن هم
معنویت از جنس اسلامی بازگردند!
|
|
|
|
|
|
|
|
آموزههای مولانا برای انسان معاصر |
|
|
|
|
|
مثنوی کتابی فراتر از زمان |
|
|
دکتراحسان نراقی:
چه طور میشود که در آمریکایی که الان ما
منفورشمیدانیم چهارده ملیون مثنوی
انگلیسی چاپ میشود و بزرگترین فروش را در
دنیا کتاب مثنویدارد و ما خودمان از آن
غافلیم و بنابراین این مطلب را ما خودمان
باید به آن توجّه کنیم وخوشبختانه بنده
میبینم از درونِ جامعه یک میلی به
بازگشتِ به این فرهنگ ملّی |
|
|
|
خاموش پرگفتار |
|
|
دکترعبدالکریم سروش
: این کلمه خاموش در کثیری از
اشعار او دیده میشود و لذا تعبیر خاموش
در آثار این بزرگوار، تعبیر آشنایی
است. از یک طرف نطق میخواست که
پوست را بشکافد و حرفهای ناگفتنی رادر
میان بگذارد و از سوی دیگر البتّه خود
را خموش میخواست و خموشی را میپسندید
و بلکه با این همه گفتار به ما
میگفت که در حقیقت خاموشی او بیش از
گفتن اوست. |
|
|
|
|
|
|
|
سماع غزل مولوی |
|
|
دکتر ضیاء موّحد: در
شعر مولوی به خصوص در غزلهایش ضربآهنگ
و شعر و سماع از هم قابل تفکیک نیستند. در
واقع میخواهم بگویم غزلهای مولوی هر
کدامش یک مجلس سماع است و اصلاً
مثلاینکه برای مجالس سماع سروده شده
باشد، امّا ببینیم چه نوع تناظری میشود
بین اینها برقرار کرد. |
|
|
|
آموزههای مولانا |
|
|
دکتر هادی خانیکی:
از آموزههایی که نسل گذشته نسبت
به مولانا میتوانند داشته باشند این است
که در بحرانها، در سختیها و در
کشاکشهایی که میتوانست روح هر فردی یک
جانبه بشود، میتوانست به خشکی و زمختی
تمایل پیدا بکند لطافت عاشقانه و عارفانه
زندگی مولانا به کمک او میآمد.
|
|
|
|
|
|
|
|
تحول فرهنگی و اندیشههای
مولانا |
|
|
مظاهر ضیایی: از
دوران مولانا تا حدود دو قرن قبل شرایط ایران
کمابیش همان شرایط قبلی بود. چنانکه گفته شد
در حقیقت دوران مولانا دوران کمال اندیشه
عرفانی بود و پس از آن با تداوم آن شرایط،
اندیشه های عرفانی به صورت یک عنصر مهم فرهنگی
تثبیت شد. |
|
|
|
مولانا و فرانسه |
|
|
دکتر بهمن نامور
مطلق: وسعت اندیشه و گستردگی اقوال
مولانا و نیز شخصیت چند بُعدی او سبب شد
که علاقهمندان در اطراف و اکناف عالم به
تحقیق و پژوهش درباره مولانا بپردازند.
در میان پژوهشگران فرانسه مروویچ، الیاده،
کربن، ژامبه و راندوم در بخشهای عرفان،
شعر، تاریخ، فلسفه و هنر مولانا فعالیت
کردند. |
|
|
|
|
|
|
|
انسان آرمانی، انسان جهان
زبانی مولوی |
|
|
محمود رنجبر:
آثار مولوی انسانمدارانه نیست ولی درباره
انسانهاست، در حقیقت مثنوی برای شناساندن
خداوند و تجلیات او در هستی سروده شده است،
قالب بیانی این تجلیات گاهی به صورت خطاب
منبری و مدرسی در مثنوی گنجانده میشود و گاه
شور و شوق عاشقانهای که از پس «تتن تن یا هو»
غزلیات دیوان کبیر به آسمان شعر و تفکر
میرسد. |
|
|
|
شمس و سماع مولانا |
|
|
دکتر کاظم محمدی
وایقانی: آیا مولانا احتیاجی به
شمس داشت یا شمس محتاجِ مولانا بود؟ ودر
پرتو این آیا رابطه مولانا و شمس از چه
نوعی بوده؟ آیا رابطه مرید و مراد بود یا
رابطه عاشق و معشوق؟! اگر بگوییم عاشق و
معشوق بودند، یک سری مسائل طرح میشود.
اگر بگوئید، مریدی و مرادی بود، یک سری
مسائل دیگر، مخصوصاً اینکه باید پرسید
کدام مرید بود و کدام مراد؟ |
|
|
|
|
|
|
|
نمادپردازی مولوی در مثنوی |
|
|
دکتر حسین خسروی:
سمبل یا نماد یکی از انواع صور خیال شاعرانه
است که در آن یک واژه علاوه بر حفظ معنای
حقیقی خود یک یا چند معنای غیرحقیقی (مجازی)
را نیز نمایندگی میکند. در مقایسه با استعاره
سمبل دایره معنایی گستردهتری دارد و ممکن است
بر چند مفهوم مجازی دلالت کند ضمن آنکه –
برخلاف استعاره – معنای حقیقی خود را نیز حفظ
میکند. |
|
|
|
مولانا و سماع |
|
|
دکتر ابوالقاسم
تفضّلی: برای اولین بار در مراسم
سماع حضور یافتم، سماع کنندگان با همان
لباسها و با همان آداب قرون گذشته، سماع
میکردند و هنوز، تعدادی از آنها فارسی
میدانستند. مثنوی میخواندند و با اشعار
شورانگیز و عشقآمیز دیوان کبیر چرخ
میزدند. اما امروز، حتی یک نفر، تکرار
میکنم، حتی یک نفر از سماع کنندگان،
فارسی نمیداند! |
|
|
|
|
|
|
|
جلوهای از تساهل و
تسامح اندیشی مولانا |
|
|
دکتر جلیل مشیدی:
مولوی هم بر خلاف اشاعره، میگوید: آن
گونه نیست که خداوند هدایت را بر بعضی و
کفر را بر برخی دیگر نوشته باشد؛ بلکه در
هر انسانی زمینهی ایمان و کفر هر دوموجود
است. |
|
|
|
آشناییزدایی در
غزلیات شمس |
|
|
محمدحسین محمدی: آنچه در تشخیصهای مولوی جلب نظر
میکند، نوع صفات و اعمال و احساساتی است
که به این موجودات نسبت داده میشود.
گونهای از ویژگیهای انسانی که حتّی برای
آدمی نیز خروج از نُرم و هنجار معمول
شناخته میشود. |
|
|
|
|
|
|
|
شیوه نگاه مولانا به قرآن
در مثنوی |
|
|
حسن لاهوتی:
مثنوی، که مولانا جلالالدین بلخی آن را به
منظور آموزش روندگان طریقت برای رسیدن به
معرفت و نیل به حقیقت سروده است، در نوع خود
تفسیری به نظر میرسد بر آیاتی گزیده از قرآن
کریم و دارای ویژگیهایی است که آن را از سبک و
سیاق معمول در تفاسیر معروفی که میشناسیم
متمایز میسازد. |
|
|
|
پیام مولانا برای
انسان امروز |
|
|
دکتر ناصر مهدوی : این سرّ بزرگ و اصیل و عمیق را به
یادگار نهاده کهساحتهای وسیعتر،
عوالم گستردهتر، دنیاهای پهناورتری را
برای ما آشکار میکند، ما را از
اینحبس، از این محدودیت از این
زندان میرهاند و بانگ آزادی و سرود
دلپذیر رهایی را درگوش ما به ارمغان
میآورد. |
|
|
|
|
|
|
|
دو متن غربی و مثنوی معنوی |
|
|
جلیل نوذری: این
نوشته در صدد است تا با بدست دادن روایت های
مشابه فارسی با دو متن غربی، يک نمایش نامه
انگلیسی و داستان ربی آیزیک پسر جکل، که
چگونگی پیدایش و سیر تکاملی آن ها شناخته شده
نیست به پژوهش های کتاب شناختی در این زمینه
یاری رساند. |
|
|
|
مثنوی، حماسه ایران پس
از اسلام |
|
|
دکترمحمدعلی
اسلامی ندوشن
: میبینید که کار جامعه به کجا
کشیده است که قهرمان اول شاهنامه
رستم است، یعنی فردی دارای نیروی
جسمانی و روانی هر دو، و آنگاه او
تبدیل شده است به یک فردِ سرگردانِ
قلندر، مثل شمس تبریزی و این شده
قهرمانِ مولانا. |
|
|
|
|
|
|
سیری در مکتوبات مولانا |
|
|
دکتر غلامعلی حدّاد
عادل: چهره مولانا در نظر کسانی که او
را میشناسند، در همه جای جهان، چنان که باید،
چهرهای عرفانی است. تصویر او، تصویر انسانی،
روحانی و معنوی است که شکوه جلال قدسی، همچون
هالهای به گرد رخسار او حلقه زده است.
|
|
|
|
سیمای انسان والا در
مثنوی مولانا |
|
|
پروانه نیک طبع: انسان والا یا انسان کامل، نامی
است که صوفیه بر کسانی اطلاق میکنند که
به بالاترین مقامی که انسان بدان میتواند
رسید ( یعنی مرتبه فنا فیالهی)، رسیده
باشند. |
|
|
|
|
|
|
شبکههای تداعی در مثنوی
مولانا |
|
|
سید شهابالدین
امامیفر: بسیار دیده میشود که در ضمن
پرداختن به یک شبکه، واژهای دیگر، تداعی
کننده نظایرش درذهن سیال مولانا است که به
بیان آنها نیز میپردازد و شبکههایی تودرتو
ایجاد میشود. |
|
|
|
گریز معنوی در آینه
مثنوی |
|
|
محمد کیهانی:
بزرگانی، چون نیکلسون، مثنوی را بزرگترین
اثر معنوی تمام اعصار خواندهاند. به جرأت
میتوان گفت، تا عمر بشر باقیست این فریاد
مولانا خاموش نخواهد شد که ای انسان از تو
«منی» ساخته و پرداختهاند که با «من
حقیقی» تو از شیطان تا به خدا فاصله است.
|
|
|
|
|
|
|
|
مثنوی مولانا، عرفان حماسی |
|
|
دکتر غلامحسین ابراهیمی
دینانی: دو کتاب در فرهنگ اسلامی –
ایرانی خیلی اهمیت دارد. شاهنامه و مثنوی،
شاهنامه فردوسی، حماسه عرفانی است و مثنوی
مولانا، عرفان حماسی. هر دو حماسه است. فقط
باید مثنوی را خواند، تا حماسههایش معلوم
بشود. همه دیوان شمس حماسه است و همه شاهنامه
عرفان است. |
|
|
|
مولوی در تصور اقبال |
|
|
دکترمحمد بقائی
ماکان: اقبال از مولوی آموخته است
که جوامع بشری جز با عشق، فعال و پویا
نمیشوند. این همان عشقی است که اقبال در
کتاب بازسازی اندیشه دینی آن را «راه
حیاتی» مینامد؛ طریقی که به تصاحب و
تسخیر عالم میانجامد و در قرآن به
«ایمان» تعبیر شده است. |
|
|
|
|
|
|
|
لیبرالیسم و عرفان |
|
|
دکتر سیامک عاقلی:
مولانا افراد را تشویق به گسستن بندها و آزاد
شدن میکند. آزادی در مقابل اسارت قرار دارد و
آن فقدان فشارهایی است که فرد را به عمل یا
ترک عملی مجبور میسازند. در نتیجه آزادی با
میدان عمل فرد نسبت دارد. تنگی این میدان عمل
اسارت و گشادگی آن آزادی است. |
|
|
|
نگاهی انتقادی به آثار
و افکار مولانا |
|
|
دکتر علی اکبر
افراسیاب پور: اگر مدرنیته دوران
علم گرایی، عقل گرایی و تعصب ستیزی باشد،
مولانا از پرچم داران آن به شمار میآید.
عرفان مولانا لبریز از پیام ها و مفاهیمی
است که با مدرنیته سازگاری دارد و گویی در
این زمان گفته شده است. |
|
|
|
|
|
|
|
مولوی و مسأله وطن
دوستی و ایران گرایی |
|
|
دکتر علی اصغر دادبه:
شیر خدا، نماد فرهنگِ ایرانِ اسلامی است،
رستم دستان نماد فرهنگِایرانِ پیش از
اسلام و آشتی این دو فرهنگ و تلفیق این
دو فرهنگ ما را آن وقتی که باید به
هرجایی برساند رسانده. |
|
|
|
نیاز جامعه امروز به
معنویت مولانا |
|
|
دکتر غلامرضا اعوانی: عالم را معنا دیدن و این
معنا را حق دیدن، این صفت عرفان ماست و
کمال تجلّی آن در عرفان مولاناست که از
شمع وجود شمس تبریزی بهره گرفته. واقعاً
چه وجودی بوده شمس، که نفسش در او کارگر
افتاده و مولانا را به یک عالم الهی،
ربانی بدل کرده است. |
|
|
|
|
|
|
غم و شادی از دیدگاه
مولانا |
|
|
دکتر محمّدرضا برزگر
خالقی : برآنیم
تا درباره تلقّی و دیدگاه حضرت مولانا
جلالالدّین، درباره غم و شادی ومعانی و
مفاهیم مختلف آن سخنی کوتاه به میان
آید؛ بر این اساس، ابتدا به غم و
متفرّعات آن ازقبیل: عوامل غم، عوامل
برطرفکننده غم، انواع غم و ... پرداخته،
سپس به واژه شادی ومتفرّعات آن از
قبیل: عوامل شادی، عوامل ثبات در شادی،
جلوههای شادی و ... میپردازیم.
|
|
|
|
حضرت مولانا و انسان
مدرن |
|
|
سید حسن حسینی:
از بسیاری جهات (وسائل، غایات، تصورات و
تصدیقات) جهان ما متفاوت از جهان قدیم است
ولی اینهمه نمیرسانند که فاصله ما با
آموزه های روحبخش مولانا جلال الدین رومی
بلخی بیشتر گشته بلکه تنها نسبت ما با
آنها شفافتر شده است. |
|
